Skip to main content

የፕሮቴስታንት እምነት በሲዳማ

የፕሮቴስታን እምነት በከፍተኛ ፍጥነት ከተስፋፋባቸው የኢትዮጵያ ክልሎች ሲዳማ አንዱ ሲሆን፤ ከሲዳማ ክልል ነዋሪዎች መካከል ወደ 80 ከመቶ የሚሆኑት የክርስቲና ሃይማኖት በተለይ የፕሮቴስታንት እምነት ተከታዮች መሆናቸውን አንዳንድ ምንጮች ይጠቁማሉ። ጥያቄው እንግዲህ፤ ለመሆኑ የፕሮቴስታንት እምነት ወደ ሲዳማ እንዴት እና ለምን ገባ? እንዴትስ በአጭር ጊዜ ውስጥ የእምነቱ ተከታዮች ልበዙ ቻሉ?

ይህ ጥያቄ፤ እናንተም ጥያቄ ከሆነ በ John H. Hamer የተጻፌ፤ The Religious Conversion Process among the Sidāma of North-East Africa የሚባል እና በ Africa: Journal of the International African Instituteታተመ መጽሐፍን ጨምሮ፤ ከሌሎች ምንጮች ያሰባሰብኳቸውን መረጃዎች ከእናንተ ጋር እጋራለሁኝ አብራችሁኝ ዝለቁ። 

በ1880ዎቹ ላይ ሲዳማን የወረረው የአጸ ምኒልክ መንግስት፤ በነፍጥ አንጋቢዎቹ የፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ የበላይነት የተቆናጠጠ ቢሆንም፤ በባህል ላይ የነበረው ተጽኖ የጎላ አልነበረም፣ ነገር ግን ከአጸ ሚኒልክ ቀጥሎ የነበሩ ነገስታት ጠብመንዣ ያዥ ወታደሮቻቸውን ወደ ሲዳማ በብዛት የመላኩ ህዴት በ19ኛ ክፍለ ዘመን የመጀመሪያዎቹ ሁለት አስርት አመታት ከመቀጠሉ ጋር ተያይዞ፤ ወደ ሲዳማ የዘለቁት አብዘኛዎቹ ወታደሮች ለንጉሶቻቸው ለዋሉላቸው ውለታ፤ የሲዳማን መሬት እና ከመሬቱ ላይ የነበሩትን አርሶ አደር ሲዳማዎችን በጭስኝነት ይሰጧቸው ነበር። እነዚህ በሲዳማ የመሬት ባለቤት የሆኑት ወታደሮች፤ በአብዘኛው ትናንሽ የገበያ ማእከላት በነበሩት እንደ በንሳ ቃዋዶ፣ ሁላ፣ዳሌ፣ ተፌሪ ኬላ፣ ሌኩ ወዘተ እና ወደ በሓላ ላይ ወደ ከተማነት በተቀየሩት ሰፈራዎች እየኖሩ፤ በገጠር የሚኖረውን የሲዳማ ህዝብ ያስተዳድሩ ነበር። ታዲያ በዚህ ጊዜ በገዥና በተገዥ መካከል ያለውን ልዩነት ለማስጠበቅ ስሉ፤ ይዘውት የመጡትን ሃይማኖት የሲዳማ ህዝብ እንድቀበል አላስገደዱም ነበር። 

በነገራችን ላይ ለአምስት አመታት ሲዳማ ውስጥ የቆየው የኢጣሊያ ወራር መንግስት፤ ሲዳማዎችን ሃይማኖታቸውን ወደ ካቶሊክ እምነት ተካታይነት እንድቀይሩ ስለማስገደዱ ምንም መረጃ አላገኘሁም። ነገር ግን ከሁለተኛው የአለም ጦርነት ማብቂያ ላይ ወደ አገራቸው በእንግሊዝ መንግስት ድጋፍ የተመለሱት አጸ ሃይለስላሴ፤ ወደ ስልጣን ከተመለሱበት ጊዜ አንስተው፤ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያንን ተጠቅመው፤ ማእከላዊነትን በማጠናከር ስልጣናቸውን ለማስፋት እንዲሁም ስልጣነን እና ኢኮኖሚያዊ እድገት ለማምጣት በሚል፤ በአትዮጵያ ግዛቶች ስር የሚኖረውን ህዝብ ወደ ኦርቶዶክስ እምነት ተከታይነት የመቀየር ፖሊሲ መከተላቸውን ተከትሎ፤ የሲዳማ አርብቶ አደሮች በግድ የኦርቶዶክስ ሃይማኖት እንድቀበሉ እና እንድጠመቁ ይገደዱ ነበር። ሃይማኖቱን እንዲቀበሉ ከመገደዳቸው በላይ፤ ሃይማኖቱን የተቀበሉ ደግሞ እንዲጾሙ፤ አርብቶ አደሮች እና ቅይጥ የግብርና ዘይቤ ተከታዮች መሆናቸው እየታወቀ፤ የከብት ምርቶችን በጾም ቀናት እንዳይመገቡ መደረጋቸው፤ እና ሌሎች ምክኒያቶች ተጨምርውበት፤ የሲዳማ ህዝብ ወደ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት ተከታይነት በተፈለገው ፍጥነት እንዳይቀየር አድርገዋል። 

አጸ ሃይለስላሌ የተከተሉት በገፍ ሲዳማን በማጥመቂ ኦርቶዶክስ የማድረጉ ተግባር፤ ንጉሱ ያለሙትን ዘመናዊነት እና የኢንዱስትሪ ምርታማነትን ሊያመጣ አልቻለም። በተለይ ንጉሱ የመንግስት ስልጣንን ጠቅልሎ ከያዙ በኋላ፣ የኢኮኖሚ እድገት ለማምጣት የሲዳማን ክልል ሰፋፊ የእርሻ መሬቶችን በመያዝ፤ የአከባቢውን ህዝብ ጉልበት ተጠቅመው፤ ከፍተኛ የሆነ የእርሻ በተለይ የቡናን ምርት በማሳደግ እና የኢንዱስትሪ ግብአት በማምረት አለማቀፍ ንግድ ለመመስረት ወጠኑ። ይህንን ውጥን ለማሳካት የየአከባቢውን ህዝብ ማሰልጠን ለዚሁም በየገጠሩ ትምህርት ቤቶችን መክፈት አማራጭ የሌለው መሆኑን ቢገነዘቡም፤ የሰው ሃይል እና የገንዘብ አቅሙ ስላልነበራቸው ፊታቸውን በስዴት አውሮፓ እያሉ ካፈሯቸው ወዳጅ አገሮች ወደሚመጡ ሚሽኔሪዎች አደረጉ። 

በተለይ በ1940ዎቹ መጨረሻ ላይ ኢቫንጄልካል ፕሮቴስታንት ሚሽኔሪዎችን/ Evengelical Protestant missions በአዲስ አበባ ሆስፒታሎችን እና ትምህርት ቤቶችን እንድገነቡ በጋበዟቸው ጊዜ የሰጧቸውን ፈጣን ምላሽ እና የሰሯቸውን ስራዎች በማየታቸው፤ በ1950 ላይ የስዊዲን ኢንትሬር ሚሽኔሪን/ Sewden Interior Mission ወደ ሲዳማ እንዲገቡ ብሎም ትምህርት ቤቶችን እና የጤና ማእከላትን እንድገነቡ ጋብዘዋቸዋል። ግብዥውን የተቀበሉት ሲዊድኖች ሐዋሳን ማእከል አድርገው፤ በወንዶ ገነት እና ወራንቻ በመሳሰሉ አከባቢዎች የትምህርት ቤቶችን እና ኪሊኒኮችን ክፍተዋል። የሲዊድኖቹን ወደ ሲዳማ መግባታቸውን ተከትሎ የኖርዊጂያን ሉቴራን/ Norwegian Lutherans እና ሰቨን ዴይ አዲቨንቲስት/ Seven Day Adventist ሚሽኔሪዎች እንዲሁ ሐዋሳን ማእከል አድርገው ወደ ሲዳማ ገብተዋል። ለአብነት ያህል፤ የኖርዊጂያን ሉቴራን/ Norwegian Lutherans ከበንሳ ዳዬ አስራ ምናምን ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ከሚገኘው ሃቼ ከተባለው ቦታ ላይ ማእከላቸውን በማድረግ ትምህርት ቤት መስርተዋል። 

እንግዲህ ሚሽኔሪዎቹ የአውሮፓውያንን አኗኗር ስልት የሚከተሉት እና ነጻ የሆነ አመለካከት ያላቸው፤ እንዲሁም የአከባቢው ህዝብ የሚከተሉትን ሃይማኖት እንዲከተል የማያስገድዱ ነገር ግን ህዝቡን በትምህርት ወደፊት እንደሄድ የሚጥሩ መሆናቸው፤ ብሎም ለበርካታ አቅም የሌላቸው ህዝብ ነጻ የጤና አጠባበቅ እና የህክምና እርዳት መስጠታቸው፤ በየሚሽኔሪው አከባቢ በሚኖሩ የሲዳማ ተወላጆች ዘንድ ተወዳጅነትን ብቻ ሳይሆን ህዝቡ በፍቃዳቸው ወደ ፕሮቴስታትን እምነት እንድቀበል ምክኒያት ሆነዋል። 

በእነዚህ ሚሽኔሪዎች ሰበብ የተጀመረው የፕሮቴስታንቲዥም አብዮት ከታች በፎቶ ላይ እንደሚታዩት፤ ጊዜያቸውን እና ገንዘባቸውን ለእምነቱ መስፋፋት ለተሰጡ የሲዳማ ተወላጆች መፈጠር ምክንያት በመሆኑ ለዛሬ በርካታ የፕሮቴስታንት እምነት ተከታይ የሲዳማ ተወላጆች መፈጠር ምክኒያት ሆነዋል። 

ይህ ከታች የሚታዩት ፎቶ በ1965 አም የተነሳ ሲሆን፤ የየኖርዊጂያን ሉቴራን ሶሳይቲ/ Norwegian Lutherans  EECMYEthiopian Evg. Church Mekane Yesus. From an evangelism session at Sidamo, South Ethiopia. ለወንገል ስራ ከሲዳማዎች የገንዘብ ምጽዋት ስሰበስቡ ያሳያል። Collection of the offerings. (Photo from the Norwegian Lutheran Mission Society, 1965).

 


መልካም ቀን 

ኖሞናኖቶ ነኝ 

Comments

Popular posts from this blog

የሐዋሳ ሐይቅ ትሩፋት

የለበሰው ያደፈ ቁምጣና ሹራብ ከቅዝቃዜው አላዳነውም፡፡ ካፊያው ልብሱን አርሶታል፡፡ ሽው እያለ ከሐይቁ የሚነሳው ነፋስ የሚፈጥረው ቅዝቃዜ ያንቀጠቅጠዋል፡፡ የተጫማው ያረጀ ሲሊፐር እግሩን ከምንም አላዳነውም፡፡ በባዶ እግሩ የሚራመድ ያህል ጨቅይቷል፡፡ ተደባዳቢ ይመስል ፊቱ የተሞነጫጨረ ነው፡፡ ገና 12 ዓመቱ ቢሆንም፣ ቁመናው እንደ ትልቅ ሰው ግዙፍ ነው፡፡ የሚለብሰውን እንደ ልቡ ባያገኝም፣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማሟላት ቤሳቢስቲን የሌላቸው ወላጆቹን አያስቸግርም፡፡ ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖሩበት ታቦር ተራራ ጀርባ ወዳለው ሐዋሳ ሐይቅ ከወረደ እንኳንስ የራሱን የቤተሰቦቹንም የዕለት ጉርስ የሚሸፍንበት ገንዘብ አያጣም፡፡ የአስጎብኚነት ዕውቀት፣ ከሐይቁም ውስጥ ዓሳ የሚያጠምድበት መረብም ሆነ ፈቃድ የለውም፡፡ ሙሉቀን (ስሙ ተቀይሯል) እና ጓደኞቹ ሐይቁን ለመጎብኘት የሚሄዱ ጎብኚዎች በካሜራቸው ጥሩ ፎቶ እንዲያስቀሩ ድባቡን የማሳመር ሥራ ይሠራሉ፡፡ ካሜራውን ይዞ ቁጭ ብድግ እያለ ጥሩ ፎቶ ለማንሳት ጥረት የሚያደርግ ሲያዩ፣ ቆርጠው የያዙትን የዓሳ ሥጋ ይዘው ጠጋ ጠጋ ይላሉ፡፡ ቁርጥራጩን የዓሳ ሥጋ ምግብ ለሚቀሙት አባኮዳዎች ሻሞ ይላሉ፡፡ የተወረወረላቸውን ቀድመው ለመቅለብ አባኮዳዎቹ ክንፋቸውን እየመቱ ወደ ላይ ብድግ ይላሉ፡፡ የናሽናል ጆግሪፊ የፎቶግራፍ ባለሙያዎች ያነሱት ዓይነት ፎቶዎች ሳያስቡት ያነሳሉ፡፡ በሁኔታው ተደስተው ደጋግመው ድንቅ ፎቶዎችን ለመውሰድ ሲዘጋጁ እነ ሙሉቀንም አጀንዳቸውን ይፋ ማድረግ ይጀምራሉ፡፡ አቶ ዳዊት አብርሃም ‹‹አንዱን ዓሳ በአሥር ብር ገዝቼ ነው እንዲህ የማዘጋጀው፤›› በማለት በቅድሚያ  መረጃ ይሰጣሉ፡፡ ለቀጣዩ ዜና በዚህ መልኩ እንዲዘጋጁ ካደረጉ በኋላ፣ ሌሎች ሰዎች መቶም ሁለት መቶም ብር እንደሚሰጧቸው ቀለል

ፓርቲው ምርጫ ቦርድ ከተፅዕኖ ነፃ ሳይሆን የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ተቃወመ

የመንግሥት ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ብሏል  የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ለምን ወጣ መባሉ ተገቢ አይደለም - ምርጫ ቦርድ ምርጫ ቦርድ ከኢህአዴግ ተፅዕኖ ሙሉ ለሙሉ ነፃ መሆኑ ሳይረጋገጥና የምርጫ አፈፃፀም ችግሮች ሳይወገዱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ለማወጅ መዘጋጀቱ ተገቢ አይደለም ሲል ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ የሚመሩት ኢማዴ-ደህአፓ ተቃወመ፡፡ መንግስት፤ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ተማሪዎችን ጨምሮ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየሰጠ ያለው ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ሲልም ፓርቲው ኮንኗል፡፡  የኢትዮጵያ ማህበረ ዴሞክራሲ ደቡብ ህዝቦች አንድነት ፓርቲ ሰሞኑን ለብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባስገባው ግልፅ ደብዳቤ፤ ያለፉት አገር አቀፍና የአካባቢ ምርጫዎች ከመካሄዳቸው በፊት በምርጫ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ኢህአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር የሚወያይበት መድረክ እንዲዘጋጅ በተደጋጋሚ ብንጠይቅም እስካሁን ከቦርዱ የተሰጠ ተግባራዊ ምላሽ የለም ብሏል፡፡  ሃገሪቱ “በአንድ አውራ ፓርቲ” ብቸኛ ቁጥጥር ስር መውደቋ አደገኛና አሳሳቢ ነው ያለው ፓርቲው፤ የመድብለ ፓርቲ ስርአት የመገንባት ተስፋችን ጨርሶ እንዳይከስም ቦርዱ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት አሳስቧል፡፡ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበትን ሁኔታ ለመፍጠር ገዥው ፓርቲና ሃቀኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የሚወያዩበት መድረክ እንዲያመቻች በህግ ስልጣን የተሰጠው ምርጫ ቦርድ የገባውን ቃል በማጠፍ መድረኩን ሳያመቻች የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማዘጋጀቱ ፋይዳ የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡  ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በተሻሻለው የምርጫ ህግ፣ ለቦርዱ የተሰጠውን የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ የማስተባበር ስልጣን ለመቀማት ታማኝ ፓርቲዎችን በተቃዋሚ ስም አሰባስቦ “የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ” በመፍጠር የምርጫ ውድድር አሯሯጭ አሰልፏል ሲ

29 ህገ-ወጥ የጦር መሳሪያ የጫነ አንድ ተሸከርካሪ በቁጥጥር ስር ማዋሉን የሀዋሳ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ መምሪያ ገልፀ

29 ህገ-ወጥ የጦር መሳሪያ የጫነ አንድ ተሸከርካሪ በቁጥጥር ስር ማዋሉን የሀዋሳ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ መምሪያ ገልፀ፡፡ በጉዳዩ ዙሪያ የሀዋሳ ከተማ አስተዳደር ሰላምና ፀጥታ አስተዳደር መምሪያ ኃላፊ ኮለኔል ሮዳሞ ኪአ እንዲሁም ኮማንደር ኢዮብ አቤቶ የሐዋሳ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ መምሪያ ኃላፊ ዛሬ ለጋዜጠኞች መግለጫ ሰጥተዋል፡፡ በዚህም መሰረት ትላንት ምሽት 5፡00 አካባቢ ኮድ 3/ 34480 አ.አ ታርጋ ቁጥር በለጠፈ አይሱዙ ኤፍ.ኤስ.አር ተሸከርካሪ 29 ህገ-ወጥ የጦር መሳሪያ በመኪናው ከፋብሪካ ውጭ በተሰራ በቀላሉ የማይገኝ ሚስጥራዊ ቦታ ተደብቆ ሲጓዝ በቁጥጥር ስር መዋሉን ገልፀዋል፡፡ ህገ-ወጥ የጦር መሳሪያውን ሲያጓጉዙ የነበሩት የመኪናው አሽከርካሪ፣ የህገ-ወጥ ጦር መሳሪያው ባለቤት እና የመኪናው እረዳት በቁጥጥር ስር መዋላቸውም ተገልጿል፡፡ ህገ ወጥ የጦር መሳሪያ ዝውውር መረጃው ከሳምንት በፊት አስቀድሞ በደረሰ ጥቆማ የታወቀ መሆኑ የተገለፀ ሲሆን ብቃት ያለቸውን የፖሊስ አመራሮች በመመደብ ጉዳዩ በሚስጥር ሲጣራ ቆይቶ ትላንት ምሽት በቁጥጥር ስር መዋሉ ነው የተገለፀው፡፡ የጦር መሳሪያው ከየት ተነስቶ ወደየት እንደሚሄድ ለምን ዓላማ ሊውል እንደተፈለገ ጭምር መረጃዎች መኖራቸው የተገለፀ ሲሆን ጉዳዩ በምርመራ ሂደት ላይ በመሆኑ ሳይገለፅ ቀርቷል፡፡ ከተማ አስተዳደሩ የፀጥታ ሀይሉን አቅም በማጠናከር እና ከህዝብ ጋር በመቀናጀት ማንኛውንም አይነት ህገ-ወጥ እንቅስቃሴ ለመቆጣጠር በቁርጠኝነት እየሰራ እንደሚገኝ የሀዋሳ ከተማ አስተዳደር ሰላምና ፀጥታ አስተዳደር መምሪያ ኃላፊ ኮሎኔል ሮዳሞ ኪአ ገልፀዋል፡፡ በዚህም የከተማዋ ሰላም እና የፀጥታ ሁኔታ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ እና እየተጠናከረ መምጣቱን ኮለኔል ሮዳሞ ገልፀው