Skip to main content

የኮሮና ቫይረስን የመከላከል አቅም የሚጨምር መድኃኒት በኢትዮጵያ ማግኘት እንደተቻለ ተገለጸ

እ.ኤ.አ. በጃንዋሪ 2020 በቻይና ሁቤይ ግዛት ውሃን ከተማ የኮሮና ቫይረስ (ኮቪድ 19) ከተገኘበት ጊዜ አንስቶ ዓለም ቫይረሱን ለመከላከያ፣ ለማከሚያና ለማዳኛ የሚሆኑ መድኃኒቶችን ለማግኘት እየተረባረበ ባለበት ወቅት፣ የጤና ሚኒስቴርና የኤኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር በመቀናጀት ከባህላዊ መድኃኒት የተቀመመና የኮሮና ቫይረስን የመከላከል አቅም የሚጨምር ማከሚያ መድኃኒት ማግኘታቸውን አስታወቁ፡፡
ቫይረሱ በዓለም መስፋፋቱ ከተነገረበት ጊዜ አንስቶ ምርምር ሲደረግበት እንደቆየ፣ የባህል ሕክምና ባለሙያዎች በአገር ውስጥና በውጭ አገር ከሚገኙ ኢትዮጵያውያን ተመራማሪዎች ጋር በመጣመር አበረታች ውጤት የታየበት መድኃኒት መገኘቱ ተገልጿል፡፡ ‹‹ቫይረሱን ለማከም የተሠራው መድኃኒት መሠረታዊ የምርምር ሒደት በማለፍ ተደጋጋሚ የቤተ ሙከራ ሞዴሊንግ ሒደቶችን በስኬት አልፏል፤›› በማለትም ተገልጿል፡፡
‹‹ምርምሩ የኮሮና ቫይረስ በዓለም ላይ መከሰቱ ከተሰማ ጊዜ ጀምሮ ከተለያዩ በአገር ውስጥና በውጭ ከሚገኙ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ጋር በመሆን ሲካሄድ የቆየ ሲሆን፣ ተደጋጋሚ የምርምር ሒደት አልፎ ወደ ምርትና ቀጣይ የእንስሳት ፍተሻና ክሊኒካል ፍተሻ ሥራዎች እንዲሸጋገር ተደርጓል፤›› ሲል የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ያወጣው መግለጫ ያትታል፡፡
ክሊኒካል ፍተሻ በሰዎች ላይ የሚደረግ እንደሆነ የአሜሪካ ምግብና መድኃኒት ባለሥልጣን ያስረዳል፡፡ በኢትዮጵያ ተገኘ የተባለው መድኃኒት የመከላከል አቅምን የሚጨምር፣ መርዛማነት የሌለውና አዋጭነቱ የተረጋገጠ ነው ሲልም መግለጫው አክሏል፡፡
በአሜሪካ የመድኃኒትና የምግብ ባለሥልጣን መመርያ መሠረት አንድ መድኃኒት ከምርምር አንስቶ እስከ ጥቅም ላይ መዋል ሊከተላቸው የሚገቡ አምስት ደረጃዎችን ማለፍ እንዳለበት ይጠቁማል፡፡ የመጀመርያው ማግኘትና ማልማት ሲሆን፣ ሁለተኛው ቅድመ ክሊኒካል ሙከራ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ተገኘ የተባለው መድኃኒትም እነዚህን ደረጃዎች እንዳለፈና ወደ ሦስተኛ ደረጃ ማለትም የክሊኒካል ወይም የሰዎች ላይ ሙከራ እንደተዛወረ ተገልጿል፡፡
ከክሊኒካል ሙከራው በመቀጠል ግምገማና ከዚያም በኋላ የሚኖሩ የደኅንነት ሁኔታዎችን መቆጣጠር ናቸው፡፡
በእነዚህ ደረጃዎች ውስጥ በርካታ ዝርዝር ጉዳዮች የሚካተቱ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ መድኃኒት ግኝት እነዚህን ሒደቶች በምን ያህል ትኩረት እንዳከናወናቸው የተነገረ ነገር የለም፡፡ በተጨማሪም የተመራማሪዎቹን ማንነት፣ ምርምሩ የወሰደውን ጊዜ፣ የገንዘብ መጠን፣ የመድኃኒቱን ግብዓቶች፣ የመድኃኒቱን የአዕምሯዊ ንብረት ጥበቃ ጉዳይና የመሳሰሉ ተያያዥ ጥያቄዎችን በተመለከተ ምላሽ ለማግኘት ሪፖርተር በሁለቱም ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች ያደረገው ጥረት አልተሳካም፡፡
የመድኃኒቱን ግኝት በተመለከተ በተሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ላይም እንዲገኙ የተደረጉት የተመረጡ የመንግሥት የመገናኛ ብዙኃን ብቻ ነበሩ፡፡
ዘገባው የሪፖርተር ጋዜጣ ነው 

Comments

Popular Posts

ፓርቲው ምርጫ ቦርድ ከተፅዕኖ ነፃ ሳይሆን የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ተቃወመ

የመንግሥት ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ብሏል  የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ለምን ወጣ መባሉ ተገቢ አይደለም - ምርጫ ቦርድ ምርጫ ቦርድ ከኢህአዴግ ተፅዕኖ ሙሉ ለሙሉ ነፃ መሆኑ ሳይረጋገጥና የምርጫ አፈፃፀም ችግሮች ሳይወገዱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ለማወጅ መዘጋጀቱ ተገቢ አይደለም ሲል ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ የሚመሩት ኢማዴ-ደህአፓ ተቃወመ፡፡ መንግስት፤ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ተማሪዎችን ጨምሮ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየሰጠ ያለው ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ሲልም ፓርቲው ኮንኗል፡፡  የኢትዮጵያ ማህበረ ዴሞክራሲ ደቡብ ህዝቦች አንድነት ፓርቲ ሰሞኑን ለብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባስገባው ግልፅ ደብዳቤ፤ ያለፉት አገር አቀፍና የአካባቢ ምርጫዎች ከመካሄዳቸው በፊት በምርጫ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ኢህአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር የሚወያይበት መድረክ እንዲዘጋጅ በተደጋጋሚ ብንጠይቅም እስካሁን ከቦርዱ የተሰጠ ተግባራዊ ምላሽ የለም ብሏል፡፡  ሃገሪቱ “በአንድ አውራ ፓርቲ” ብቸኛ ቁጥጥር ስር መውደቋ አደገኛና አሳሳቢ ነው ያለው ፓርቲው፤ የመድብለ ፓርቲ ስርአት የመገንባት ተስፋችን ጨርሶ እንዳይከስም ቦርዱ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት አሳስቧል፡፡ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበትን ሁኔታ ለመፍጠር ገዥው ፓርቲና ሃቀኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የሚወያዩበት መድረክ እንዲያመቻች በህግ ስልጣን የተሰጠው ምርጫ ቦርድ የገባውን ቃል በማጠፍ መድረኩን ሳያመቻች የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማዘጋጀቱ ፋይዳ የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡  ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በተሻሻለው የምርጫ ህግ፣ ለቦርዱ የተሰጠውን የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ የማስተባበር ስልጣን ለመቀማት ታማኝ ፓርቲዎችን በተቃዋሚ ስም አሰባስቦ “የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ” በመፍጠር የምርጫ ውድድር አሯሯጭ አሰልፏል ሲ

የሐዋሳ ሐይቅ ትሩፋት

የለበሰው ያደፈ ቁምጣና ሹራብ ከቅዝቃዜው አላዳነውም፡፡ ካፊያው ልብሱን አርሶታል፡፡ ሽው እያለ ከሐይቁ የሚነሳው ነፋስ የሚፈጥረው ቅዝቃዜ ያንቀጠቅጠዋል፡፡ የተጫማው ያረጀ ሲሊፐር እግሩን ከምንም አላዳነውም፡፡ በባዶ እግሩ የሚራመድ ያህል ጨቅይቷል፡፡ ተደባዳቢ ይመስል ፊቱ የተሞነጫጨረ ነው፡፡ ገና 12 ዓመቱ ቢሆንም፣ ቁመናው እንደ ትልቅ ሰው ግዙፍ ነው፡፡ የሚለብሰውን እንደ ልቡ ባያገኝም፣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማሟላት ቤሳቢስቲን የሌላቸው ወላጆቹን አያስቸግርም፡፡ ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖሩበት ታቦር ተራራ ጀርባ ወዳለው ሐዋሳ ሐይቅ ከወረደ እንኳንስ የራሱን የቤተሰቦቹንም የዕለት ጉርስ የሚሸፍንበት ገንዘብ አያጣም፡፡ የአስጎብኚነት ዕውቀት፣ ከሐይቁም ውስጥ ዓሳ የሚያጠምድበት መረብም ሆነ ፈቃድ የለውም፡፡ ሙሉቀን (ስሙ ተቀይሯል) እና ጓደኞቹ ሐይቁን ለመጎብኘት የሚሄዱ ጎብኚዎች በካሜራቸው ጥሩ ፎቶ እንዲያስቀሩ ድባቡን የማሳመር ሥራ ይሠራሉ፡፡ ካሜራውን ይዞ ቁጭ ብድግ እያለ ጥሩ ፎቶ ለማንሳት ጥረት የሚያደርግ ሲያዩ፣ ቆርጠው የያዙትን የዓሳ ሥጋ ይዘው ጠጋ ጠጋ ይላሉ፡፡ ቁርጥራጩን የዓሳ ሥጋ ምግብ ለሚቀሙት አባኮዳዎች ሻሞ ይላሉ፡፡ የተወረወረላቸውን ቀድመው ለመቅለብ አባኮዳዎቹ ክንፋቸውን እየመቱ ወደ ላይ ብድግ ይላሉ፡፡ የናሽናል ጆግሪፊ የፎቶግራፍ ባለሙያዎች ያነሱት ዓይነት ፎቶዎች ሳያስቡት ያነሳሉ፡፡ በሁኔታው ተደስተው ደጋግመው ድንቅ ፎቶዎችን ለመውሰድ ሲዘጋጁ እነ ሙሉቀንም አጀንዳቸውን ይፋ ማድረግ ይጀምራሉ፡፡ አቶ ዳዊት አብርሃም ‹‹አንዱን ዓሳ በአሥር ብር ገዝቼ ነው እንዲህ የማዘጋጀው፤›› በማለት በቅድሚያ  መረጃ ይሰጣሉ፡፡ ለቀጣዩ ዜና በዚህ መልኩ እንዲዘጋጁ ካደረጉ በኋላ፣ ሌሎች ሰዎች መቶም ሁለት መቶም ብር እንደሚሰጧቸው ቀለል

Sidama: the Luwa and the Anga Culture and their Social Implications

By Wolassa Kumo 1. Introduction In my previous articles, I mentioned the Sidama grand social constitution Seera, and various sub constitutions which derive from this grand constitution. We have also seen that all social constitutions or Seera in Sidama were based on the Sidama moral code of halale, the true way of life. In this socio-cultural and socio-political system, the role of the elders was very important. Elders were bestowed with the power of enforcing the Seera and referring the recalcitrant to Magano or God if he/she refuses to abide by the Seera. The power of elders in the Sidama society was not based on a simple age count as is the case in most modern societies. The Sidama elder is more the product of various social processes through which he passes than the product of a simple aging. For a person to become a recognised elder with authority in Sidama, he has to become a Cimeessa (respected elder with authority) or Cimeeyye for many respected elders. There are three importa