Skip to main content

ማህበሩ ከራሱ አልፎ ሌሎችንም እየጠቀመ ነው

ከውቢቷ ሃዋሳ ገፀበረከቶች ዋናውና አንደኛው የሃዋሳ ሐይቅ ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡ ምክንያቱም ሐይቁ የከተማዋ ውበት፣የቱሪስት መስህብና ለብዙዎች ደግሞ የዕለት ገቢ ማግኛ መሆኑ ነው፡፡ በተለይ ደግሞ ለከተማዋ ወጣቶች በርካታ የሥራ ዕድሎችን ፈጥሯል፡፡ በሐይቁ ዙሪያ በማህበር በመደራጀት ለአገር ውስጥና ለውጭ ቱሪስቶች የጀልባ አገልግሎት ከሚሰጡ ማህበራት ውስጥ የሃዋሳ ፍቅር ሐይቅ የጀልባ መዝናኛ ሁለገብ ህብረት ሥራ ማህበር አንዱ ነው፡፡ ማህበሩ ጎዳና ላይ ወድቀው የነበሩ ታዳጊዎችን በማንሳትና አባል በማድረግ ሥራ እንዲሰሩና ራሳቸውን እንዲችሉ ብሎም ትምህርታቸውን እንዲማሩ በማድረግ አርአያነት ያለው ተግባር በመፈጸም ላይ ይገኛል፡፡
ታዳጊ አዳነ ከበደ ወላጆቹን በሞት አጥቷል፤ ከዘመዶቹ ጋር ባለመስማማቱ ከሚኖርበት አሩሲ ነገሌ ወደ ሃዋሳ በመምጣትም ያለፉትን ሁለት ዓመታት በጎዳና ላይ እንዳሳለፈ ይናገራል፡፡ በእነዚህ ጊዜያትም ፀሐይና ብርድ ሲፈራረቅበት እንደነበር ያስታውሳል፡፡ ነገር ግን የማህበሩ አባላት ከጎዳና ላይ አንስተው ካመጡት በኋላ በብዙ መንገድ ተጠቃሚ እንደሆነም ይገልፃል፡፡ወደ ማህበሩ ከመጣም ወዲህ ፑል ማጫወትና ሌሎች ሥራዎችንም ይሰራል፤ ማህበሩም ቁርስ፣ ምሳና እራት እንዲሁም ማደሪያውን እገዛ እንደሚያደርግለት ገልጾ በቀጣዩ ዓመትም ትምህርት ለመማር ማሰቡን ይናገራል፡፡
ወጣት አብነት እርዳቸው የ12 ዓመት ታዳጊ እያለ ከሲዳማ ለኩ ከተባለች ቦታ ከቤተሰቡ ጋር ባለመግባባቱ ወደሃዋሳ እንደመጣ ያስረዳል፡፡ ልክ እንደ ታዳጊ አዳነ ሁሉ በጎዳና ህይወት ማሳለፉን ይገልጻል፡፡ ጎዳና ላይ በቆየባቸው ዓመታትም ለበርካታ ችግሮች ተጋልጦ እንደነበር ያስታውሳል፡፡ ነገር ግን አሁን ወደ ማህበሩ ከተቀላቀለ በኋላ ቀደም ሲል የነበረው ህይወቱ መሻሻሉንና ትምህርት መጀመሩንም፤ ለትምህርት የሚያስፈልገውን ቁሳቁስ ማህበሩ እያሟላለት ከመሆኑም በላይ ለጥናት የሚሆን ጊዜም እንደሚሰጠው ያስረዳል፡፡ በትምህርቱም ጥሩ ውጤት በማምጣቱ ማህበሩ በአሁኑ ወቅት የተሻለ ትምህርት ቤት አስገብቶ እያስተማረው ይገኛል፡፡ በአሁኑ ወቅትም ወደ 12ኛ ክፍል እንደተሸጋገረ ያስረዳል፡፡ በቀጣይም ትምህርቱን አጠናቆ ወደ ሥራው ዓለም ሲቀላቀል ያሳደገውን ማህበር መልሶ የማገልገል ፍላጎት አለው፡፡ እንደእርሱ ጎዳና ላይ ያሉ ወጣቶችም የሥራ ዕድል ካገኙና ፍላጎቱ ካላቸው ሰርተው ህይወታቸውን መቀየር እንደሚችሉ ይመክራል፡፡
ቀደም ሲል በጎዳና ላይ ህይወታቸውን ይመሩ የነበሩ ነገር ግን አሁን በማህበሩ ባገኙት ድጋፍ በተለያዩ ሥራዎች ተሰማርተው ራሳቸውን ያሻሻሉ ወደ 27 የሚጠጉ ታዳጊዎች እንዳሉ የሚጠቅሱት አቶ መላኩ ጋምቡራ የሃዋሳ ፍቅር ሐይቅ የጀልባ መዝናኛ ሁለገብ ህብረት ሥራ ማህበር አባል ናቸው፡፡
ማህበሩ ቁርስ፣ ምሳና እራት በመመገብም ድጋፍ እያደረጉ መሆናቸውንና በቀጣዩ በጀት ዓመትም ትምህርታቸውን መከታተል የሚፈልጉ ታዳጊዎችን ትምህርት ቤት በማስገባት ለማስተማር ዕቅድ መያዙን ያስረዳሉ፡፡ ከዚህም ባሻገር በማህበሩ ውስጥ ታዳጊዎቹ የራሳቸውን ሥራ በመፍጠር ገቢ በማግኘት ራሳቸውን የሚችሉበትን አማራጮች እያመቻቹ መሆኑን ያስረዳሉ፡፡« ለወግን ደራሽ ወገን» ከመሆኑ አኳያም እያደረጉት ያለው ተግባር ተጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑንም ይገልፃሉ፡፡
አቶ ግዛቸው ጥላሁን የሃዋሳ ፍቅር ሐይቅ የጀልባ መዝናኛ ሁለገብ ህብረት ሥራ ማህበር ሰብሳቢ ናቸው። እርሳቸውም እንደሚሉት በማህበር ተደራጅተው ሥራ ከመጀመራቸው በፊት የነበራቸው ህይወት ችግር የበዛበት አስቸጋሪ ነበር፡፡አሁን በኢኮኖሚ ተጠቃሚ መሆን ሲጀምሩና ህይወታቸው ሲቀየር ከፍ ያለ ነገርም ማሰብና በተመሳሳይ እነሱ ባሳለፉበት መንገድ ጎዳና ላይ ወድቀው ያሉ ታዳጊዎችን በማንሳት እገዛ ማድረግ መጀመራቸውን ነው ያብራሩት፡፡ ማህበራቸው ጎዳና ላይ የወደቁ ልጆችን ብቻ ሳይሆን በተለያዩ አጋጣሚዎች የተቸገሩና ሥራ አጥ የሆኑ ወጣቶችንም ጭምር ይረዳሉ፡፡

Comments

Popular Posts

ፓርቲው ምርጫ ቦርድ ከተፅዕኖ ነፃ ሳይሆን የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ተቃወመ

የመንግሥት ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ብሏል  የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ለምን ወጣ መባሉ ተገቢ አይደለም - ምርጫ ቦርድ ምርጫ ቦርድ ከኢህአዴግ ተፅዕኖ ሙሉ ለሙሉ ነፃ መሆኑ ሳይረጋገጥና የምርጫ አፈፃፀም ችግሮች ሳይወገዱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ለማወጅ መዘጋጀቱ ተገቢ አይደለም ሲል ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ የሚመሩት ኢማዴ-ደህአፓ ተቃወመ፡፡ መንግስት፤ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ተማሪዎችን ጨምሮ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየሰጠ ያለው ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ሲልም ፓርቲው ኮንኗል፡፡  የኢትዮጵያ ማህበረ ዴሞክራሲ ደቡብ ህዝቦች አንድነት ፓርቲ ሰሞኑን ለብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባስገባው ግልፅ ደብዳቤ፤ ያለፉት አገር አቀፍና የአካባቢ ምርጫዎች ከመካሄዳቸው በፊት በምርጫ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ኢህአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር የሚወያይበት መድረክ እንዲዘጋጅ በተደጋጋሚ ብንጠይቅም እስካሁን ከቦርዱ የተሰጠ ተግባራዊ ምላሽ የለም ብሏል፡፡  ሃገሪቱ “በአንድ አውራ ፓርቲ” ብቸኛ ቁጥጥር ስር መውደቋ አደገኛና አሳሳቢ ነው ያለው ፓርቲው፤ የመድብለ ፓርቲ ስርአት የመገንባት ተስፋችን ጨርሶ እንዳይከስም ቦርዱ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት አሳስቧል፡፡ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበትን ሁኔታ ለመፍጠር ገዥው ፓርቲና ሃቀኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የሚወያዩበት መድረክ እንዲያመቻች በህግ ስልጣን የተሰጠው ምርጫ ቦርድ የገባውን ቃል በማጠፍ መድረኩን ሳያመቻች የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማዘጋጀቱ ፋይዳ የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡  ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በተሻሻለው የምርጫ ህግ፣ ለቦርዱ የተሰጠውን የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ የማስተባበር ስልጣን ለመቀማት ታማኝ ፓርቲዎችን በተቃዋሚ ስም አሰባስቦ “የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ” በመፍጠር የምርጫ ውድድር አሯሯጭ አሰልፏል ሲ

የሐዋሳ ሐይቅ ትሩፋት

የለበሰው ያደፈ ቁምጣና ሹራብ ከቅዝቃዜው አላዳነውም፡፡ ካፊያው ልብሱን አርሶታል፡፡ ሽው እያለ ከሐይቁ የሚነሳው ነፋስ የሚፈጥረው ቅዝቃዜ ያንቀጠቅጠዋል፡፡ የተጫማው ያረጀ ሲሊፐር እግሩን ከምንም አላዳነውም፡፡ በባዶ እግሩ የሚራመድ ያህል ጨቅይቷል፡፡ ተደባዳቢ ይመስል ፊቱ የተሞነጫጨረ ነው፡፡ ገና 12 ዓመቱ ቢሆንም፣ ቁመናው እንደ ትልቅ ሰው ግዙፍ ነው፡፡ የሚለብሰውን እንደ ልቡ ባያገኝም፣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማሟላት ቤሳቢስቲን የሌላቸው ወላጆቹን አያስቸግርም፡፡ ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖሩበት ታቦር ተራራ ጀርባ ወዳለው ሐዋሳ ሐይቅ ከወረደ እንኳንስ የራሱን የቤተሰቦቹንም የዕለት ጉርስ የሚሸፍንበት ገንዘብ አያጣም፡፡ የአስጎብኚነት ዕውቀት፣ ከሐይቁም ውስጥ ዓሳ የሚያጠምድበት መረብም ሆነ ፈቃድ የለውም፡፡ ሙሉቀን (ስሙ ተቀይሯል) እና ጓደኞቹ ሐይቁን ለመጎብኘት የሚሄዱ ጎብኚዎች በካሜራቸው ጥሩ ፎቶ እንዲያስቀሩ ድባቡን የማሳመር ሥራ ይሠራሉ፡፡ ካሜራውን ይዞ ቁጭ ብድግ እያለ ጥሩ ፎቶ ለማንሳት ጥረት የሚያደርግ ሲያዩ፣ ቆርጠው የያዙትን የዓሳ ሥጋ ይዘው ጠጋ ጠጋ ይላሉ፡፡ ቁርጥራጩን የዓሳ ሥጋ ምግብ ለሚቀሙት አባኮዳዎች ሻሞ ይላሉ፡፡ የተወረወረላቸውን ቀድመው ለመቅለብ አባኮዳዎቹ ክንፋቸውን እየመቱ ወደ ላይ ብድግ ይላሉ፡፡ የናሽናል ጆግሪፊ የፎቶግራፍ ባለሙያዎች ያነሱት ዓይነት ፎቶዎች ሳያስቡት ያነሳሉ፡፡ በሁኔታው ተደስተው ደጋግመው ድንቅ ፎቶዎችን ለመውሰድ ሲዘጋጁ እነ ሙሉቀንም አጀንዳቸውን ይፋ ማድረግ ይጀምራሉ፡፡ አቶ ዳዊት አብርሃም ‹‹አንዱን ዓሳ በአሥር ብር ገዝቼ ነው እንዲህ የማዘጋጀው፤›› በማለት በቅድሚያ  መረጃ ይሰጣሉ፡፡ ለቀጣዩ ዜና በዚህ መልኩ እንዲዘጋጁ ካደረጉ በኋላ፣ ሌሎች ሰዎች መቶም ሁለት መቶም ብር እንደሚሰጧቸው ቀለል

Sidama: the Luwa and the Anga Culture and their Social Implications

By Wolassa Kumo 1. Introduction In my previous articles, I mentioned the Sidama grand social constitution Seera, and various sub constitutions which derive from this grand constitution. We have also seen that all social constitutions or Seera in Sidama were based on the Sidama moral code of halale, the true way of life. In this socio-cultural and socio-political system, the role of the elders was very important. Elders were bestowed with the power of enforcing the Seera and referring the recalcitrant to Magano or God if he/she refuses to abide by the Seera. The power of elders in the Sidama society was not based on a simple age count as is the case in most modern societies. The Sidama elder is more the product of various social processes through which he passes than the product of a simple aging. For a person to become a recognised elder with authority in Sidama, he has to become a Cimeessa (respected elder with authority) or Cimeeyye for many respected elders. There are three importa