Skip to main content

«ግጭቱ ከመከሰቱ በፊት ብናመለክትም እርምጃ አልተወሰደም» - የሃዲቾ ጎሳ አባላት «አስፈላጊው እርምጃ ተወስዶ ችግሩ በቁጥጥር ስር ውሏል» - የክልሉ ፖሊስ ኮሚሽንና የወንዶገነት ወረዳ አስተዳደር

ዜና ሐተታ
ከደቡብ ክልል ሲዳማ ዞን ወንዶገነት ወረዳ የሃዲቾ ጎሳ አባላት አቶ ዘሪሁን ሰንበቶና አቶ ሰለሞን አለሙ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ ባስገቡት ቅሬታ «በሲዳማ ዞን የተለያዩ ቀበሌዎች ችግሩ ተፈጥሮ የአንድ ሰው ህይወት ከማለፉና ከ60 ቤቶች በላይ ከመቃጠሉና በርካታ ንብረት ከመውደሙ በፊት ከወረዳ እስከ ክልል በየደረጃው ላሉ ተቋማትና ኃላፊዎች ችግሩ እንዳይፈጠር ብናመለክትም ሁሉም አካላት ምላሽ ባለመስጠታቸው ጉዳት ደርሷል» ብለዋል።
ቅሬታ አቅራቢዎቹ የግጭቱ መንስኤ የወላቢቾ ጎሳ አባል የሆነችው ወይዘሪት መብራቴ ገልገሎ የተባለች ወጣትና የሃዲቾ ጎሳ አባል የሆነ አቶ ቢኒያም ብርሃኑ ተዋደው በመጋባታቸው የወላቢቾ ጎሳ አባላት «የሃዲቾን ጎሳ ልጅ እንዴት ያገባል። እኛ ምርጥ ዘር ነን» በሚል የጎሳው አባላት ተሰባስበው በሃዲቾ ጎሳ ላይ ጥቃት በማድረሳቸው ጉዳት መድረሱን ጠቁመዋል።
የወላቢቾ ጎሳና አባላት በሃዲቾ ጎሳ አባላት ላይ ጉዳት ከማድረሳቸው በፊትና በዝግጅት ላይ እያሉ «ለወንዶገነት ወረዳ፣ ለሲዳማ ዞን አስተዳደር፣ ለደቡብ ክልል ፖሊስ ኮሚሽንና ለሚመለከታቸው ተቋማት ሁሉ ግንቦት ቀን 2007 .ም አቤቱ ታችንን ብናቀርብም በወቅቱ ምላሽ ባለመስጠታቸው ጉዳቱ ተፈጥሯል» ብለዋል።
በተፈጠረው ችግር የአንድ ሰው ህይወት አልፏል፣ ሌሎችም ቆስለዋል፣ ከ60 በላይ ቤቶች መቃጠልና ዘረፋ ደርሷል፣ ቋሚ ተክሎች በገጀራ መጨፍጨፍና ሌሎች ጉዳቶችን እንዳደረሱባቸው ገልጸዋል።
በአሁኑ ወቅትም ለሚመለከታቸው አካላት ችግራቸውን ቢያስረዱም ከጥቃቱ ሙሉ በሙሉ መፍትሄ አለማግኘታቸውን ይናገራሉ።የፌዴራል መንግሥት ጣልቃ ገብቶ አጥፊዎችን እንዲያርምላ ቸውና በህገ መንግሥቱ የተሰጣቸውን መብት እንዲከበርላቸውም ይጠይቃሉ ። በተለይም ለችግሩ መፈጠር ምክንያት የሆኑ፣ ችግሩ ሲፈጠር ቶሎ ምላሽ ያልሰጡና ተከባብረው የኖሩትን ጎሳዎች ወደ ግጭት እንዲገቡ ያደረጉትን አካላት መንግሥት እንዲጠይቅላቸው አቤቱታቸውን ያቀርባሉ።
የወንዶገነት ወረዳ ዋና አስተዳዳሪ አቶ ጎሳዬ ጎዳና በሰጡት ምላሽ፤ምንም ሰው እንዳልሞተና የክልሉ150 የሚሆኑ ልዩ ኃይል አባላት፣ ከዞንና ከወረዳ ፖሊሶች ጋር በቅንጅት ችግሩን በቁጥጥር ስር ማዋላቸውን አንስተዋል።
ከረብሻው ጋር በተያያዘ 68 ሰዎች የተያዙ ሲሆን፣ ማጣራት ተደርጎ 12 ተጠርጣሪዎች በፖሊስ ጣቢያ እንደሚገኙና ሌሎቹ ከችግሩ ጋር ግንኙነት የሌላቸው ስለሆኑ ተለቀዋል። 25 ሰዎች ጉዳት አድርሰዋል በሚል ተጠር ጥረው የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወጥቶ እየተፈለጉ እንደሆነ ያስረዳሉ።
«የከፋ ጉዳት አልደረሰም» ያሉት ዋና አስተዳዳሪው፤ የጠፋውን ንብረትም ኮሚቴ ተቋቁሞ በማጣራት ላይ እንደሆነ ጠቅሰዋል። የተፈጠረው ግጭት በጎሳዎች መካከል የተፈጠረ ሳይሆን በተወሰኑ ግለሰቦች መካከል የተፈጠረ እንደሆነም ያመለክታሉ።
ግጭቱን ለማስቆም የተሰማሩ አስራ አምስት የወረዳው ፖሊሶች፣ የልዩ ኃይል አካላትና የወረዳው አመራሮች መቁሰላቸውንና የዜጎች ህይወት እንዳያልፍ ከፍተኛ መስዋዕትነት መከፈሉንም የወረዳው አስተዳዳሪ ይናገራሉ።
በአሁኑ ወቅት የአገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት መሪዎች ተነጋግረው የተፈጠረው ችግር ቆሟል። ጉዳት ለደረሰባቸውም ወረዳው ቁሳቁስ እያቀረባለቸው ይገኛል። የአካባቢው ህብረተሰብ የተቃጠሉትን ቤቶች ለመስራት እየተነጋገረ ነው።
የደቡብ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ፍስሃ ጋረደው በበኩላቸው፤ «እኛ ጋር የመጣ ሁለት መስመር ወረቀት የለም። መጣም አልመጣም ስራችን በመሆኑ ግጭቱ እንደተከሰተ የፈጸሙትን አካላት ለመቆጣጠር ተችሏል። ፖሊስ ቀድሞ እርምጃ አልወሰደም የሚለው መሰረተ ቢስ ክስ ነው። ችግር ከተፈጠረበት ወቅት አንስቶ ከሃምሳ በላይ የክልሉ አድማ በታኝ ኃይል በስፍራው ይገኛል» ብለዋል።
በግጭቱ አንድ ሰው መሞቱን የገለጹት ኮሚሽነሩ፤ የሁሉት ጎሳ ግጭት ነው የሚለው ግን የተሳሳተ እንደሆነና በተወሰኑ ሰዎች መካከል የተነሳ ግጭት መሆኑን አንስተዋል። ሰው የገደሉትን፣ ቤት ያቃጠሉትንና ንብረት ያወደሙትን ወንጀለኞች ፖሊስ አድኖ በመያዝ ችግሩን እያጣራ እንደሚገኝና ወንጀለኞቹን ለህግ ለማቅረብ እየተሰራ እንደሆነ ተናግረዋል።
«እኛ ችግሩን ለመቆጣጠር እየሰራን ባለንበት ወቅት ቅሬታ ይዞ ወደ ሚዲያ መሄድ ተገቢ አይደለም» ያሉት ኮሚሽነሩ፤ በአካባቢው ያለው ግጭት መቶ በመቶ መቆሙን አረጋግጠዋል። ማህበረሰቡም የግጭቱ መንስኤ ትክክል አለመሆኑን በመወያየትና ችግሩ እልባት አግኝቶ ወንጀለኞቹን ለመያዝ ጥረት እየተደረገ መሆኑን ጠቁመዋል።
ምንጭ፦http://www.ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/news/national-news/item/1310-2015-06-17-04-31-25

Comments

Popular Posts

ፓርቲው ምርጫ ቦርድ ከተፅዕኖ ነፃ ሳይሆን የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ተቃወመ

የመንግሥት ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ብሏል  የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ለምን ወጣ መባሉ ተገቢ አይደለም - ምርጫ ቦርድ ምርጫ ቦርድ ከኢህአዴግ ተፅዕኖ ሙሉ ለሙሉ ነፃ መሆኑ ሳይረጋገጥና የምርጫ አፈፃፀም ችግሮች ሳይወገዱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ለማወጅ መዘጋጀቱ ተገቢ አይደለም ሲል ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ የሚመሩት ኢማዴ-ደህአፓ ተቃወመ፡፡ መንግስት፤ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ተማሪዎችን ጨምሮ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየሰጠ ያለው ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ሲልም ፓርቲው ኮንኗል፡፡  የኢትዮጵያ ማህበረ ዴሞክራሲ ደቡብ ህዝቦች አንድነት ፓርቲ ሰሞኑን ለብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባስገባው ግልፅ ደብዳቤ፤ ያለፉት አገር አቀፍና የአካባቢ ምርጫዎች ከመካሄዳቸው በፊት በምርጫ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ኢህአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር የሚወያይበት መድረክ እንዲዘጋጅ በተደጋጋሚ ብንጠይቅም እስካሁን ከቦርዱ የተሰጠ ተግባራዊ ምላሽ የለም ብሏል፡፡  ሃገሪቱ “በአንድ አውራ ፓርቲ” ብቸኛ ቁጥጥር ስር መውደቋ አደገኛና አሳሳቢ ነው ያለው ፓርቲው፤ የመድብለ ፓርቲ ስርአት የመገንባት ተስፋችን ጨርሶ እንዳይከስም ቦርዱ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት አሳስቧል፡፡ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበትን ሁኔታ ለመፍጠር ገዥው ፓርቲና ሃቀኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የሚወያዩበት መድረክ እንዲያመቻች በህግ ስልጣን የተሰጠው ምርጫ ቦርድ የገባውን ቃል በማጠፍ መድረኩን ሳያመቻች የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማዘጋጀቱ ፋይዳ የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡  ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በተሻሻለው የምርጫ ህግ፣ ለቦርዱ የተሰጠውን የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ የማስተባበር ስልጣን ለመቀማት ታማኝ ፓርቲዎችን በተቃዋሚ ስም አሰባስቦ “የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ” በመፍጠር የምርጫ ውድድር አሯሯጭ አሰልፏል ሲ

የሐዋሳ ሐይቅ ትሩፋት

የለበሰው ያደፈ ቁምጣና ሹራብ ከቅዝቃዜው አላዳነውም፡፡ ካፊያው ልብሱን አርሶታል፡፡ ሽው እያለ ከሐይቁ የሚነሳው ነፋስ የሚፈጥረው ቅዝቃዜ ያንቀጠቅጠዋል፡፡ የተጫማው ያረጀ ሲሊፐር እግሩን ከምንም አላዳነውም፡፡ በባዶ እግሩ የሚራመድ ያህል ጨቅይቷል፡፡ ተደባዳቢ ይመስል ፊቱ የተሞነጫጨረ ነው፡፡ ገና 12 ዓመቱ ቢሆንም፣ ቁመናው እንደ ትልቅ ሰው ግዙፍ ነው፡፡ የሚለብሰውን እንደ ልቡ ባያገኝም፣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማሟላት ቤሳቢስቲን የሌላቸው ወላጆቹን አያስቸግርም፡፡ ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖሩበት ታቦር ተራራ ጀርባ ወዳለው ሐዋሳ ሐይቅ ከወረደ እንኳንስ የራሱን የቤተሰቦቹንም የዕለት ጉርስ የሚሸፍንበት ገንዘብ አያጣም፡፡ የአስጎብኚነት ዕውቀት፣ ከሐይቁም ውስጥ ዓሳ የሚያጠምድበት መረብም ሆነ ፈቃድ የለውም፡፡ ሙሉቀን (ስሙ ተቀይሯል) እና ጓደኞቹ ሐይቁን ለመጎብኘት የሚሄዱ ጎብኚዎች በካሜራቸው ጥሩ ፎቶ እንዲያስቀሩ ድባቡን የማሳመር ሥራ ይሠራሉ፡፡ ካሜራውን ይዞ ቁጭ ብድግ እያለ ጥሩ ፎቶ ለማንሳት ጥረት የሚያደርግ ሲያዩ፣ ቆርጠው የያዙትን የዓሳ ሥጋ ይዘው ጠጋ ጠጋ ይላሉ፡፡ ቁርጥራጩን የዓሳ ሥጋ ምግብ ለሚቀሙት አባኮዳዎች ሻሞ ይላሉ፡፡ የተወረወረላቸውን ቀድመው ለመቅለብ አባኮዳዎቹ ክንፋቸውን እየመቱ ወደ ላይ ብድግ ይላሉ፡፡ የናሽናል ጆግሪፊ የፎቶግራፍ ባለሙያዎች ያነሱት ዓይነት ፎቶዎች ሳያስቡት ያነሳሉ፡፡ በሁኔታው ተደስተው ደጋግመው ድንቅ ፎቶዎችን ለመውሰድ ሲዘጋጁ እነ ሙሉቀንም አጀንዳቸውን ይፋ ማድረግ ይጀምራሉ፡፡ አቶ ዳዊት አብርሃም ‹‹አንዱን ዓሳ በአሥር ብር ገዝቼ ነው እንዲህ የማዘጋጀው፤›› በማለት በቅድሚያ  መረጃ ይሰጣሉ፡፡ ለቀጣዩ ዜና በዚህ መልኩ እንዲዘጋጁ ካደረጉ በኋላ፣ ሌሎች ሰዎች መቶም ሁለት መቶም ብር እንደሚሰጧቸው ቀለል

Sidama: the Luwa and the Anga Culture and their Social Implications

By Wolassa Kumo 1. Introduction In my previous articles, I mentioned the Sidama grand social constitution Seera, and various sub constitutions which derive from this grand constitution. We have also seen that all social constitutions or Seera in Sidama were based on the Sidama moral code of halale, the true way of life. In this socio-cultural and socio-political system, the role of the elders was very important. Elders were bestowed with the power of enforcing the Seera and referring the recalcitrant to Magano or God if he/she refuses to abide by the Seera. The power of elders in the Sidama society was not based on a simple age count as is the case in most modern societies. The Sidama elder is more the product of various social processes through which he passes than the product of a simple aging. For a person to become a recognised elder with authority in Sidama, he has to become a Cimeessa (respected elder with authority) or Cimeeyye for many respected elders. There are three importa