Skip to main content

የጥራት ደረጃ ያጭበረበሩ ሁለት ቡና ላኪዎች በሕግ ሊጠየቁ ነው

-ሌሎች ስድስት ላኪዎች በማስጠንቀቂያ ታልፈዋል
-ራሱን የቻለ የመጋዘን አገልግሎት ኢንተርፕራይዝ ሊቋቋም ነው
ለውጭ ገበያ የሚቀርብ የቡና ምርት የጥራት ደረጃ በማጭበርበር የወደቀ የጥራት ደረጃ ያለው የቡና ምርት ከአገር ለማስወጣት የሞከሩ ሁለት ቡና ላኪዎች በሕግ እንዲጠቁ መወሰኑን የንግድ ሚኒስቴር አስታወቀ፡፡
የሚኒስቴሩ የውጭ ንግድ ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ያዕቆብ ያላ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለመንግሥት የወጪ አስተዳደር ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ነው በቡና ላኪዎቹ ላይ ስለተወሰነው ዕርምጃ ያሳወቁት፡፡
በንግድ ሚኒስቴር ቀጥተኛ ክትትል የሚደረግባቸው የግብርና ምርቶች የውጭ ንግድ ማስፋፊያ ሥርዓት አፈጻጸምና ውጤታማነት ላይ በ2004 ዓ.ም. በኦዲት የታየ ችግር በመኖሩ፣ ቋሚ ኮሚቴው ችግሩ በምን ዓይነት መንገድ እየተቀረፈ መሆኑን ለማወቅ ነው ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱን የጠራው፡፡
በ2004 ዓ.ም. ታዩ ከተባሉት ችግሮች መካከል ለውጭ ገበያ የሚቀርቡ የግብርና ምርቶች የጥራት ደረጃ ጉድለት አገሪቱን በእጅጉ እየጐዳ መሆኑን፣ ወደ ውጭ ገበያ ለማቅረብ ከኢትዮጵያ ምርት ገበያ የሚገዙ የግብርና ምርቶች የኪሎ ጉድለት እንደሚታይባቸው፣ ግዥውን የፈጸሙ ላኪዎች የገዙትን የግብርና ምርት በጥራት ደረጃው እንደማያገኙት፣ ወደ ውጭ እንዲላክ የተዘጋጀ ቡና ዋጋ ውጭ አገር ተሽጦ ከሚገኘው ገቢ የሚንር መሆኑ በ2004 ዓ.ም. በዋና ኦዲተር ጄኔራል የተደረገው የክዋኔ ኦዲት ያስረዳል፡፡
ችግሩን በምን ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ባለፈው ረቡዕ በፓርላማው ቋሚ ኮሚቴ የተጠየቁት ሚኒስትር ዴኤታው አቶ ያዕቆብ፣ አብዛኞቹ ችግሮች መለየት መቻላቸውንና መቀረፋቸውን ገልጸዋል፡፡ ይሁን እንጂ አሁንም ጥቂት የሚባሉ ነገር ግን ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆኑ ቡና ላኪዎች የቡና ገበያውን እያዛቡና እያጭበረበሩ መሆኑን አስረድተዋል፡፡
በተለይ ሁለት ቡና ላኪዎች ከጥቂት ወራት በፊት ለመላክ ያዘጋጁት ለውጭ ገበያ የተዘጋጀና የሚያስፈልገውን ደረጃ የሚያሟላ የቡና ምርት መሆኑን የሚያረጋግጥ ሠርተፍኬት ቢያሳዩም፣ ተጭኖ ከአገር ሊወጣ የነበረው የቡና ምርት ግን የወደቀ ደረጃ ያለው መሆኑን በመግለጽ ችግሩ አሁንም ሙሉ በሙሉ አለመቀረፉን ገልጸዋል፡፡
የእነዚህ ሁለት ቡና ላኪዎች ጉዳይ በአሁኑ ወቅት በሕግ እንዲታይ የተላለፈ መሆኑን ያስረዱት ሚኒስትር ዴኤታው፣ በተለይ አንዱ ቡና ላኪ የወደቀ ደረጃ ያለውን የቡና ምርት ለመላክ የተጠቀመበት መንገድ የተለየ በመሆኑ የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን ጉዳዩን እንደያዘው ተናግረዋል፡፡
በሌላ በኩል የኤክስፖርት ደረጃ ያለው የቡና ምርት ከአገር ውስጥ የሚገዛበት ዋጋና በውጭ ገበያ የሚሸጥበት ዋጋ እንዳይጣጣም የተለያዩ ማጭበርበሮችን የፈጸሙ ሌሎች ስድስት ላኪዎች የመጨረሻ ማስጠንቀቂያ እንደተሰጣቸው አስታውቀዋል፡፡
የግብርና ምርቶች የጥራት ችግር ሙሉ በሙሉ መቀረፍ አለመቻሉን አቶ ያዕቆብ አስረድተዋል፡፡ የሻገተና የበሰበሰ ቦሎቄ ወደ ህንድ ተልኮ ከፍተኛ ቅሬታ በህንድ በሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ላይ መቅረቡን አቶ ያዕቆብ ገልጸዋል፡፡ ከጥቂት ወራት በፊትም የበሰበሰ ዝንጅብል ከሞሮኮ ወደ ጂቡቲ ወደብ መመለሱን፣ በተመሳሳይ ከጥቂት ወራት በፊት ሲንጋፖር የተላከ ዝንጅብል የበሰበሰ በመሆኑ ወደ ጂቡቲ መመለሱን፣ ከሩሲያ ደግሞ በተደጋጋሚ ጊዜ የተበላሸ ጥራጥሬ መመለሱን ተናግረዋል፡፡ ይህ ሁሉ የጥራት ደረጃው የተበላሸ ምርት ከአገር የሚወጣው የሚኒስቴሩን የገቢና ወጪ ምርቶች ቁጥጥር ክፍልን አልፎ መሆኑን አውስተዋል፡፡
የጥራት ችግር እያለባቸው ምርቶቹ ከአገር የሚወጡት ከተቆጣጣሪዎች ጋር በቅንጅት ሊሆን እንደሚችል ጥርጣሬያቸውን የሚገልጹት ሚኒስትር ዴአታው፣ ለጥራት ጉድለቱ ሌሎች ምክንያቶች ሊኖሩ እንደሚችሉም ገልጸዋል፡፡
ለአብነት ካነሱት ውስጥ በአገሪቱ ያለው የመጋዘን አገልግሎት የተፈለገውን ደረጃ መጠበቅ የሚያስችል አለመሆኑን፣ ደረጃቸውን የጠበቁ ላብራቶሪዎች በመጋዘኖቹ አለመኖርና ሌሎችንም ምክንያቶች ጠቁመዋል፡፡ ችግሩን ለመቅረፍም በአገር አቀፍ ደረጃ የመጋዘን አገልግሎት መስጠት የሚችል ራሱን የቻለ የመጋዘን አገልግሎት ኢንተርፕራይዝ እንዲመሠረት በመንግሥት ተወስኖ ጥናት መጀመሩን፣ አቶ ያዕቆብ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡
ከብራዚልና ከደቡብ አፍሪካ የተወሰዱ ልምዶች የሚያሳዩት አገሮቹ ራሱን የቻለ የመጋዘን አገልግሎት ድርጅት እንዳላቸው፣ ይህንንም ተሞክሮ በኢትዮጵያ ተግባራዊ ማድረግ የሚያስችል ጥናት በመሠራት ላይ ነው ብለዋል፡፡
ጥናቱ ተጠናቆ አገልግሎቱ ሲጀመር በኢትዮጵያ ምርት ገበያ ሥር ያሉ መጋዘኖች ወደሚመሠርተው ተቋም እንደሚተላለፉም ገልጸዋል፡፡
በሕግ እንዲጠየቁ የተወሰነባቸው ሁለት ቡና ላኪ ድርጅቶችና ሌሎች ማስጠንቀቂያ የደረሳቸውን ላኪዎችን ማንነት ከሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ ለማወቅ የተደረገው ሙከራ አልተሳካም፡፡ 
ምንጭ፦http://www.ethiopianreporter.com/index.php/news/itemlist/user/52-%E1%8B%AE%E1%88%90%E1%8A%95%E1%88%B5%E1%8A%A0%E1%8A%95%E1%89%A0%E1%88%AD%E1%89%A5%E1%88%AD
 

Comments

Popular Posts

የሐዋሳ ሐይቅ ትሩፋት

የለበሰው ያደፈ ቁምጣና ሹራብ ከቅዝቃዜው አላዳነውም፡፡ ካፊያው ልብሱን አርሶታል፡፡ ሽው እያለ ከሐይቁ የሚነሳው ነፋስ የሚፈጥረው ቅዝቃዜ ያንቀጠቅጠዋል፡፡ የተጫማው ያረጀ ሲሊፐር እግሩን ከምንም አላዳነውም፡፡ በባዶ እግሩ የሚራመድ ያህል ጨቅይቷል፡፡ ተደባዳቢ ይመስል ፊቱ የተሞነጫጨረ ነው፡፡ ገና 12 ዓመቱ ቢሆንም፣ ቁመናው እንደ ትልቅ ሰው ግዙፍ ነው፡፡ የሚለብሰውን እንደ ልቡ ባያገኝም፣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማሟላት ቤሳቢስቲን የሌላቸው ወላጆቹን አያስቸግርም፡፡ ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖሩበት ታቦር ተራራ ጀርባ ወዳለው ሐዋሳ ሐይቅ ከወረደ እንኳንስ የራሱን የቤተሰቦቹንም የዕለት ጉርስ የሚሸፍንበት ገንዘብ አያጣም፡፡ የአስጎብኚነት ዕውቀት፣ ከሐይቁም ውስጥ ዓሳ የሚያጠምድበት መረብም ሆነ ፈቃድ የለውም፡፡ ሙሉቀን (ስሙ ተቀይሯል) እና ጓደኞቹ ሐይቁን ለመጎብኘት የሚሄዱ ጎብኚዎች በካሜራቸው ጥሩ ፎቶ እንዲያስቀሩ ድባቡን የማሳመር ሥራ ይሠራሉ፡፡ ካሜራውን ይዞ ቁጭ ብድግ እያለ ጥሩ ፎቶ ለማንሳት ጥረት የሚያደርግ ሲያዩ፣ ቆርጠው የያዙትን የዓሳ ሥጋ ይዘው ጠጋ ጠጋ ይላሉ፡፡ ቁርጥራጩን የዓሳ ሥጋ ምግብ ለሚቀሙት አባኮዳዎች ሻሞ ይላሉ፡፡ የተወረወረላቸውን ቀድመው ለመቅለብ አባኮዳዎቹ ክንፋቸውን እየመቱ ወደ ላይ ብድግ ይላሉ፡፡ የናሽናል ጆግሪፊ የፎቶግራፍ ባለሙያዎች ያነሱት ዓይነት ፎቶዎች ሳያስቡት ያነሳሉ፡፡ በሁኔታው ተደስተው ደጋግመው ድንቅ ፎቶዎችን ለመውሰድ ሲዘጋጁ እነ ሙሉቀንም አጀንዳቸውን ይፋ ማድረግ ይጀምራሉ፡፡ አቶ ዳዊት አብርሃም ‹‹አንዱን ዓሳ በአሥር ብር ገዝቼ ነው እንዲህ የማዘጋጀው፤›› በማለት በቅድሚያ  መረጃ ይሰጣሉ፡፡ ለቀጣዩ ዜና በዚህ መልኩ እንዲዘጋጁ ካደረጉ በኋላ፣ ሌሎች ሰዎች መቶም ሁለት መቶም ብር እንደሚሰጧቸው ቀለል

ፓርቲው ምርጫ ቦርድ ከተፅዕኖ ነፃ ሳይሆን የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ተቃወመ

የመንግሥት ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ብሏል  የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ለምን ወጣ መባሉ ተገቢ አይደለም - ምርጫ ቦርድ ምርጫ ቦርድ ከኢህአዴግ ተፅዕኖ ሙሉ ለሙሉ ነፃ መሆኑ ሳይረጋገጥና የምርጫ አፈፃፀም ችግሮች ሳይወገዱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ለማወጅ መዘጋጀቱ ተገቢ አይደለም ሲል ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ የሚመሩት ኢማዴ-ደህአፓ ተቃወመ፡፡ መንግስት፤ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ተማሪዎችን ጨምሮ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየሰጠ ያለው ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ሲልም ፓርቲው ኮንኗል፡፡  የኢትዮጵያ ማህበረ ዴሞክራሲ ደቡብ ህዝቦች አንድነት ፓርቲ ሰሞኑን ለብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባስገባው ግልፅ ደብዳቤ፤ ያለፉት አገር አቀፍና የአካባቢ ምርጫዎች ከመካሄዳቸው በፊት በምርጫ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ኢህአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር የሚወያይበት መድረክ እንዲዘጋጅ በተደጋጋሚ ብንጠይቅም እስካሁን ከቦርዱ የተሰጠ ተግባራዊ ምላሽ የለም ብሏል፡፡  ሃገሪቱ “በአንድ አውራ ፓርቲ” ብቸኛ ቁጥጥር ስር መውደቋ አደገኛና አሳሳቢ ነው ያለው ፓርቲው፤ የመድብለ ፓርቲ ስርአት የመገንባት ተስፋችን ጨርሶ እንዳይከስም ቦርዱ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት አሳስቧል፡፡ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበትን ሁኔታ ለመፍጠር ገዥው ፓርቲና ሃቀኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የሚወያዩበት መድረክ እንዲያመቻች በህግ ስልጣን የተሰጠው ምርጫ ቦርድ የገባውን ቃል በማጠፍ መድረኩን ሳያመቻች የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማዘጋጀቱ ፋይዳ የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡  ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በተሻሻለው የምርጫ ህግ፣ ለቦርዱ የተሰጠውን የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ የማስተባበር ስልጣን ለመቀማት ታማኝ ፓርቲዎችን በተቃዋሚ ስም አሰባስቦ “የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ” በመፍጠር የምርጫ ውድድር አሯሯጭ አሰልፏል ሲ

Sidama: the Luwa and the Anga Culture and their Social Implications

By Wolassa Kumo 1. Introduction In my previous articles, I mentioned the Sidama grand social constitution Seera, and various sub constitutions which derive from this grand constitution. We have also seen that all social constitutions or Seera in Sidama were based on the Sidama moral code of halale, the true way of life. In this socio-cultural and socio-political system, the role of the elders was very important. Elders were bestowed with the power of enforcing the Seera and referring the recalcitrant to Magano or God if he/she refuses to abide by the Seera. The power of elders in the Sidama society was not based on a simple age count as is the case in most modern societies. The Sidama elder is more the product of various social processes through which he passes than the product of a simple aging. For a person to become a recognised elder with authority in Sidama, he has to become a Cimeessa (respected elder with authority) or Cimeeyye for many respected elders. There are three importa