Skip to main content

በሐዋሳ ቅ/ገብርኤል በተከሰተ ብጥብጥ ጉዳት ደረሰ፤ አዋኪዎቹ በፖሊስ ተይዘዋል

• ሁከቱ ሊቀ ጳጳሱ ወደተመደቡበት ሀገረ ስብከት እንዳይመጡ ለማሣቀቅ እና አዲሱ ሥራ አስኪያጅ ችግር መፍታት እንደተሳናቸው ለማሳየት ጀምበር በጠለቀችባቸው በእነ ያሬድ አደመ የታለመ ነው፤
•‹‹በሁከቱ ስለት፣ ዱላ እና ድንጋይ የተጠቀሙት ወሮበሎቹ ባደረሱት ድብደባ ከአምስት ያላነሱ የሰንበት ት/ቤት አባላት እና ፖሊሶች ተጎድተዋል፤ አንዱ ወጣት ጆሮው የተቆረጠ ሲሆን በጭንቅላቱ ላይ ከፍተኛ ጉዳት የደረሰበት ሌላው ወጣት ደግሞ ራሱን ስቶ በጉሉኮስ እየተረዳ ይገኛል፡፡›› (የሆስፒታል ምንጮች)
•ፖሊስ ከያሬድ እና ዓለምነህ ሽጉጤ በተጨማሪ በሁከቱ የተሳተፉ ሰባት ቀንደኛ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር አውሏል፤
•ፓትርያሪኩ፣ ወ/ሮ እጅጋየሁ በየነ እና በጋሻው ደሳለኝ ሁከተኞቹን ለማስለቀቅ ጥረት እያደረጉ ነው፤
•የሐዋሳ የአገር ሽማግሌዎች ዛሬ የክልሉን ርእሰ መስተዳድር እንደሚያነጋግሩ ይጠበቃል
• በመጪው ቅዳሜ ብፁዕ አቡነ ገብርኤል ወደ ሐዋሳ እንደሚመጡ በአዲሱ ሥራ አስኪያጅ ሲነገራቸው ያጉረመረሙት ‹‹የተስፋ ኪዳነ ምሕረት›› አባላት የሊቀ ጳጳሱ ወደ ሀገረ ስብከቱ መምጣት እንደሚያስከፋቸው በአዎንታ አረጋግጠዋል
•‹‹እነያሬድ አደመ ተከልክለው ማንም አራት ጎማ ያመጣው ሁሉ በዚህ መድረክ ላይ አያዝበትም፡፡››
(ደጀ ሰላም፤ ኖቬምበር 8/2010፤ ጥቅምት 29/ 2003 ዓ.ም) – ትናንት እሑድ ሰንበት ጥቅምት 28 ቀን 2003 ዓ.ም ረፋድ ላይ በሐዋሳ ደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም አዲሱ የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ ሊቀ ኅሩያን ዓለም እሸቱ የሰንበት ት/ቤት ወጣቶችን ለማነጋገር የጠሩት ስብሰባ ዓለምነህ ሽጉጤ በሚባለው ግለሰብ በሚመራው ‹‹ተስፋ ኪዳነ ምሕረት የፀረ ኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያ እና መቆጣጠሪያ ማኅበር›› እየተባለ በሚጠራው አካል በታቀፉ እና በእነ ያሬድ አደመ በተደራጁ ወሮበሎች ከፍተኛ ሁከት ተቀስቅሶበት ውሏል፤ በሁከቱ ወደ ገዳሙ የስብከተ ወንጌል አዳራሽ እንዳይገቡ በወሮበሎቹ የተከለከሉት እና በቀድሞው የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ ከታገዱት ሕጋዊዎቹ የሰንበት ት/ቤቱ አባላት መካከል ከአምስት ባላነሱት ላይ በስለት፣ በበትር እና በድንጋይ በደረሰባቸው ድብደባ ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸዋል፤ አንዱ ወጣት ጆሮው የተቆረጠ ሲሆን ሚስማር በተሰካበት ብትር ጭንቅላቱን የተመታው ሌላው ወጣት ደግሞ ራሱን ስቶ በሆስፒታል በጉሉኮስ እየተረዳ እንደሚገኝ ተገልጧል፡፡ የገዳሙን ዙሪያ በመክበብ እና ወደ ቅጽሩ በመግባት ብጥብጡን ያበረደው የፌዴራል ፖሊስ ሁከቱን ለመቀስቀስ ቅዳሜ ምሽት የጠብ ምክር ሲያቅዱ አድረው ረፋድ ላይ በመከሩት መሠረት ብጥብጡን ከለኮሱ በኋላ ኮንትራት በተነጋገረው ሚኒባስ ታክሲ ከሐዋሳ ከተማ ወጥቶ ለመሸሽ የሞከረውን ያሬድ አደመን እንዲሁም ዓለምነህ ሽጉጤን ከሌሎች ሰባት ግብረ አበሮቻቸው ጋራ በቁጥጥር ሥር አውሏቸዋል፡፡
ባለፈው ሳምንት ዓርብ ከሁለት ሰባክያነ ወንጌል እና ከሁለት ዘማርያን ጋራ ወደ ሐዋሳ በማምራት በደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም እና በቅድስት ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን የስብከተ ወንጌል እና የትውውቅ መርሐ ግብር ያካሄዱት ሥራ አስኪያጁ ሊቀ ኅሩያን ዓለም እሸቱ ሁከተኞቹን ጨምሮ ከሐዋሳ የፍትሕ እና ልማት ኮሚቴ አባላት፣ ከሀገር ሽማግሌዎች፣ ከአድባራት አስተዳዳሪዎች እና ከቀድሞው የደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም የሰበካ ጉባኤ አባላት እስከ ቅዳሜ ምሽት ድረስ እየተወያዩ ከመለስተኛ ዕንከኖች በቀር ሁኔታውን በትዕግሥት እና በትሑት ሰብእና ይዘው በመግባባት መንፈስ ለመዝለቅ ችለው ነበር፡፡ የትውውቁ መርሐ ግብር እና የስብከተ ወንጌሉ አገልግሎት ከሥራ አስኪያጁ ጋራ በመጡት ሰባክያን እና ዘማርያን በጥሩ ሁኔታ መያዙ፣ ስምሪቱም በሀገረ ስብከቱ ማእከላዊ ቁጥጥር መደረጉ ያልተመቻቸው ያሬድ አደመ እና ዓለምነህ ሽጉጤም ቅዳሜ ማታ በደብረ ምሕረት ቅዱስ ገብርኤል ገዳም አዳራሽ ተከታዮቻቸውን ይዘው በማግሥቱ እሑድ የጠብ መንሥኤ የሚፈጥሩበትን ስልት ሲቀይሱ አመሹ፤ እሑድ ከቀትር በኋላ ዘጠኝ ሰዓት ላይ ግን ሥራ አስኪያጁ ለብቻቸው እንዲያነጋግሯቸው በጠየቁት መሠረት ለማድረግ ታቅዶ ለነበረው ውይይት አምስት ተወካዮቻቸውን ይዘው እንዲመጡ ቀጠሮ ተይዞላቸው ነበር፡፡
በውይይቱ ላይ አዲሱን ሥራ አስኪያጅ ከቃለ ዓዋዲው ውጭ ‹የተመረጡቱ› ሕገ ወጡ የሰንበት ት/ቤቱ አመራር እና የገዳሙ ሰበካ ጉባኤ አባላት በሐላፊነታቸው እንዲቀጥሉ ለመጠየቅ ካልሆነም አካላዊ ጥቃት በማድረስ ጭምር ለማስገደድ ወስነው ነበር፡፡ ከቀትር በፊት ጠዋት ደግሞ ተኣምረ ማርያም የሚያነቡትን ካህን እና ከሥራ አስኪያጁ የልኡካን ቡድን አባላት አንዱ የሆነውን ዘማሪ ምንዳዬ ብርሃኑን ከመድረኩ ጎትቶ ለማውረድ አቅደው ነበር – ‹‹እነያሬድ አደመ ተከልክለው እነርሱ ባቀኑት አገር ማንም በአራት ጎማ የመጣ ሁሉ በዚህች መድረክ ላይ አያዝባትም!›› የሚል ማስጠንቀቂያ ከማፊያው ቡድን አባላት በአንዱ ተነግሮት ነበር – ዘማሪ ምንዳዬ፡፡
እሑድ ጠዋት ድርገት እንደ ወረዱ የዐዋኪው ቡድን አባላት የሆኑ ዘማሪ ነን ባዮች ዩኒፎርም ለብሰው መዘመር ይጀምራሉ፡፡ ሁኔታውን በትዕግሥት ያሳለፉት ሥራ አስኪያጁ የዕለቱ ተኣምር እንዲነበብ እና ስብከተ ወንጌሉ እንዲሰጥ ያደርጋሉ፡፡ በመቀጠልም ብፁዕ አቡነ ገብርኤል የፊታችን ቅዳሜ እንደሚመጡ በመናገር ላይ እንዳሉ የቡድኑ አባላት ጉርምርታ ድምፅ ያሰማሉ፤ ሥራ አስኪያጁም የጉርምርምታው ምክንያት የመከፋት መሆኑን ለማረጋገጥ ሲጠይቁ የአዎንታ መልስ ይሰጣቸዋል፤ አለ የሚባለውን ችግር በዚያኑ ዕለት ከሰዓት በኋላ ከአምስት ተወካዮቻቸው ጋራ በሚደረገው ውይይት በመነጋገር ለመፍታት መታቀዱን ያሳውቃሉ፡፡ አያይዘውም የቡድኑ አባላት ቅዳሴ ሳያልቅ እና ተኣምረ ማርያሙ ሳይነበብ መዝሙር መዘመራቸው አግባብ እንዳልሆነ ያስረዳሉ፤ በዚህ ወቅት ከቡድኑ አባላት አንዱ መነጋገሪያውን በማንሣት፣ ‹‹ምእመናን ሁላችሁም ወደ አዳራሽ ግቡ›› በማለት ያዝዛል፡፡ ሥራ አስኪያጁም ጸሎተ ቅዳሴው የተጠናቀቀ በመሆኑ ምእመናን ወደ የቤታቸው እንዲሄዱ እና የሰንበት ት/ቤት አባላት የሆኑ ወጣቶች ብቻ ወደ አዳራሽ እንዲገቡ ያሳስባሉ፡፡
ሥራ አስኪያጁ በሰጡት ማሳሰቢያ መሠረት ቀደም ሲል በነበሩት የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ እና በሐዋሳ ደብረ ኀይል ቅዱስ ገብርኤል ገዳም አላግባብ በተሾሙት አስተዳዳሪ ውሳኔ የታገዱት ሕጋዊዎቹ የሰንበት ት/ቤት አባላትም ወደ አዳራሹ ለመግባት ሲሞክሩ እንዳልተፈቀደላቸው በማፊያ ቡድኑ ይነገራቸዋል፡፡ በዚህ መካከል በተፈጠረው ዐምባጓሮ በምክር ያደሩት እና ያሬድ አደመ በሞባይል ስልክ የሚመራቸው ወሮበሎች ሚስማር በተመታበት ብትር እና በድንጋይ እሩምታ ሽሽት የመረጡትን ወጣቶች መአት ያወርዱባቸው ጀምር፡፡ በድንጋዩ ውርጅብኝ መፈንከት ያልቀረላቸው እና ክሥተታቸው እንደ ተራዳኢ መልአክ የታየው የፌዴራል ፖሊስ አባላትም ሁኔታውን በቅርበት ይከታተሉት ኖሮ ድብደባውን በአስቸኳይ ባይቆጣጠሩት ጉዳቱ ሊባባስ ይችል እንደ ነበር የተነገረ ሲሆን የጉዳተኞችን መጠን አስመልክቶ የተለያየ አኀዝ ተዘግቧል፡፡ ለደጀ ሰላም በደረሰው ጥቆማ ከአምስት ያላነሱ ወጣቶች እና ፖሊሶች ጭምር መጎዳታቸው የተነገረ ሲሆን አንድ ወጣት እስከ አሁን ራሱን እንደ ሳተ በሆስፒታል ሕክምና ላይ እንደሚገኝ ተመልክቷል፡፡
ትናንት ማምሻው ድረስ እና ዛሬ ጠዋት በጋሻው እና ወ/ሮ እጅጋየሁ በተለይም ያሬድ አደመን ለማስለቀቅ ጥረት ማድረጋቸው የተሰማ ቢሆንም ከመንግሥት ምንጮች እንደተሰማው ፖሊስ በቀጣይ ሁከቱን በማስተባበር እጃቸው እንዳለበት የሚጠረጠሩትን በጋሻውን እና ወ/ሮ እጅጋየሁን በቁጥጥር ሥር ሊያውላቸው ይችላል፡፡ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩም ብፁዕ አቡነ ገብርኤል በጉዳዩ ጣልቃ ገብተው ሁከተኞቹን እንዲያስፈቱ ጫና እያደረጉባቸው መሆኑን ለመረዳት ተችሏል፡፡
የግል ጥቅማቸውን ለማጋበስ ሲሉ ሀገረ ስብከቱን በአስነዋሪ ድርጊቶቻቸው እና የማያባራ በሚመስለው የእርስ በርስ መከፋፈል አዙሪት ውስጥ ባሰነበቱት በእነዚህ ግለሰቦች ላይ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ በቀጠለው ምርመራ ለሁከት የሚያሰማሯቸው ኀይሎች ከያሉበት እየታደኑ መሆኑ ተዘግቧል፡፡ በሁኔታው ሲማረሩ የቆዩት የከተማው ምእመናን የጸጥታ ኀይሉ ከጥንተ ታሪካቸው ጀምሮ የሁከት መዝገብ እና የመለያየት አበጋዝ ሆነው የኖሩት ግለሰቦች በሚያሳዩት እስስታዊ ጠባይዕ ሳይዘናጋ ለአዲሱ የሀገረ ስብከቱ አስተዳደር እና ለከተማው አጠቃላይ ሰላም ዘላቂ መፍትሔ የሚሰጥ ጥብቅ እና ፍትሐዊ ርምጃ እንዲወስድባቸው ተማፅነዋል፡፡

Comments

Popular Posts

ፓርቲው ምርጫ ቦርድ ከተፅዕኖ ነፃ ሳይሆን የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማውጣቱን ተቃወመ

የመንግሥት ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ብሏል  የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ለምን ወጣ መባሉ ተገቢ አይደለም - ምርጫ ቦርድ ምርጫ ቦርድ ከኢህአዴግ ተፅዕኖ ሙሉ ለሙሉ ነፃ መሆኑ ሳይረጋገጥና የምርጫ አፈፃፀም ችግሮች ሳይወገዱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ለማወጅ መዘጋጀቱ ተገቢ አይደለም ሲል ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ የሚመሩት ኢማዴ-ደህአፓ ተቃወመ፡፡ መንግስት፤ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ተማሪዎችን ጨምሮ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየሰጠ ያለው ስልጠና የምርጫ ቅስቀሳ አካል ነው ሲልም ፓርቲው ኮንኗል፡፡  የኢትዮጵያ ማህበረ ዴሞክራሲ ደቡብ ህዝቦች አንድነት ፓርቲ ሰሞኑን ለብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ባስገባው ግልፅ ደብዳቤ፤ ያለፉት አገር አቀፍና የአካባቢ ምርጫዎች ከመካሄዳቸው በፊት በምርጫ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ኢህአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር የሚወያይበት መድረክ እንዲዘጋጅ በተደጋጋሚ ብንጠይቅም እስካሁን ከቦርዱ የተሰጠ ተግባራዊ ምላሽ የለም ብሏል፡፡  ሃገሪቱ “በአንድ አውራ ፓርቲ” ብቸኛ ቁጥጥር ስር መውደቋ አደገኛና አሳሳቢ ነው ያለው ፓርቲው፤ የመድብለ ፓርቲ ስርአት የመገንባት ተስፋችን ጨርሶ እንዳይከስም ቦርዱ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት አሳስቧል፡፡ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበትን ሁኔታ ለመፍጠር ገዥው ፓርቲና ሃቀኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የሚወያዩበት መድረክ እንዲያመቻች በህግ ስልጣን የተሰጠው ምርጫ ቦርድ የገባውን ቃል በማጠፍ መድረኩን ሳያመቻች የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ማዘጋጀቱ ፋይዳ የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡  ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በተሻሻለው የምርጫ ህግ፣ ለቦርዱ የተሰጠውን የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ የማስተባበር ስልጣን ለመቀማት ታማኝ ፓርቲዎችን በተቃዋሚ ስም አሰባስቦ “የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ” በመፍጠር የምርጫ ውድድር አሯሯጭ አሰልፏል ሲ

የሐዋሳ ሐይቅ ትሩፋት

የለበሰው ያደፈ ቁምጣና ሹራብ ከቅዝቃዜው አላዳነውም፡፡ ካፊያው ልብሱን አርሶታል፡፡ ሽው እያለ ከሐይቁ የሚነሳው ነፋስ የሚፈጥረው ቅዝቃዜ ያንቀጠቅጠዋል፡፡ የተጫማው ያረጀ ሲሊፐር እግሩን ከምንም አላዳነውም፡፡ በባዶ እግሩ የሚራመድ ያህል ጨቅይቷል፡፡ ተደባዳቢ ይመስል ፊቱ የተሞነጫጨረ ነው፡፡ ገና 12 ዓመቱ ቢሆንም፣ ቁመናው እንደ ትልቅ ሰው ግዙፍ ነው፡፡ የሚለብሰውን እንደ ልቡ ባያገኝም፣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማሟላት ቤሳቢስቲን የሌላቸው ወላጆቹን አያስቸግርም፡፡ ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖሩበት ታቦር ተራራ ጀርባ ወዳለው ሐዋሳ ሐይቅ ከወረደ እንኳንስ የራሱን የቤተሰቦቹንም የዕለት ጉርስ የሚሸፍንበት ገንዘብ አያጣም፡፡ የአስጎብኚነት ዕውቀት፣ ከሐይቁም ውስጥ ዓሳ የሚያጠምድበት መረብም ሆነ ፈቃድ የለውም፡፡ ሙሉቀን (ስሙ ተቀይሯል) እና ጓደኞቹ ሐይቁን ለመጎብኘት የሚሄዱ ጎብኚዎች በካሜራቸው ጥሩ ፎቶ እንዲያስቀሩ ድባቡን የማሳመር ሥራ ይሠራሉ፡፡ ካሜራውን ይዞ ቁጭ ብድግ እያለ ጥሩ ፎቶ ለማንሳት ጥረት የሚያደርግ ሲያዩ፣ ቆርጠው የያዙትን የዓሳ ሥጋ ይዘው ጠጋ ጠጋ ይላሉ፡፡ ቁርጥራጩን የዓሳ ሥጋ ምግብ ለሚቀሙት አባኮዳዎች ሻሞ ይላሉ፡፡ የተወረወረላቸውን ቀድመው ለመቅለብ አባኮዳዎቹ ክንፋቸውን እየመቱ ወደ ላይ ብድግ ይላሉ፡፡ የናሽናል ጆግሪፊ የፎቶግራፍ ባለሙያዎች ያነሱት ዓይነት ፎቶዎች ሳያስቡት ያነሳሉ፡፡ በሁኔታው ተደስተው ደጋግመው ድንቅ ፎቶዎችን ለመውሰድ ሲዘጋጁ እነ ሙሉቀንም አጀንዳቸውን ይፋ ማድረግ ይጀምራሉ፡፡ አቶ ዳዊት አብርሃም ‹‹አንዱን ዓሳ በአሥር ብር ገዝቼ ነው እንዲህ የማዘጋጀው፤›› በማለት በቅድሚያ  መረጃ ይሰጣሉ፡፡ ለቀጣዩ ዜና በዚህ መልኩ እንዲዘጋጁ ካደረጉ በኋላ፣ ሌሎች ሰዎች መቶም ሁለት መቶም ብር እንደሚሰጧቸው ቀለል

Sidama: the Luwa and the Anga Culture and their Social Implications

By Wolassa Kumo 1. Introduction In my previous articles, I mentioned the Sidama grand social constitution Seera, and various sub constitutions which derive from this grand constitution. We have also seen that all social constitutions or Seera in Sidama were based on the Sidama moral code of halale, the true way of life. In this socio-cultural and socio-political system, the role of the elders was very important. Elders were bestowed with the power of enforcing the Seera and referring the recalcitrant to Magano or God if he/she refuses to abide by the Seera. The power of elders in the Sidama society was not based on a simple age count as is the case in most modern societies. The Sidama elder is more the product of various social processes through which he passes than the product of a simple aging. For a person to become a recognised elder with authority in Sidama, he has to become a Cimeessa (respected elder with authority) or Cimeeyye for many respected elders. There are three importa